1
PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO PHÚ LỘC
Nhiệt liệt chào mừng
các thầy giáo - cô giáo
về dự giờ thăm lớp
về dự giờ thăm lớp
2

KIỂM TRA BÀI CŨ:
Nhân hóa là gì? Tác dụng của nhân hoá ?Cho ví dụ?
Nhân hóa là gọi hoặc tả con vật, cây cối, đồ vật,...
bằng những từ ngữ vốn được dùng để gọi hoặc tả
con người; làm cho thế giới động vật, cây cối, đồ
vật...trở nên gần gũi với con người, biểu thị được
những suy nghĩ, tình cảm của con người.
3
KIỂM TRA BÀI CŨ:
Có bao nhiêu kiểu nhân hóa? Hãy trình bày các kiểu nhân hóa đó.
Có ba kiểu nhân hóa thường gặp:
1. Dùng những từ vốn gọi người để gọi vật.
2. Dùng những từ vốn chỉ hoạt động, tính chất của
người để chỉ hoạt động, tính chất của vật.
3. Trò chuyện, xưng hô với vật như đối với người.
4
Tiết 95
TIẾNG VIỆT
ẨN DỤ
5

I. ẨN DỤ LÀ GÌ ?
1/Ví dụ
1
- Người Cha :chỉ Bác Hồ
- Bác với Người Cha có những phẩm chất giống nhau: tuổi tác, tình thương yêu, sự chăm sóc chu đáo đối với con…
Anh đội viên nhìn Bác
Càng nhìn lại càng thương
Người Cha mái tóc bạc
Đốt lửa cho anh nằm. (Minh Huệ)
Tiết 95 : ẨN DỤ
6
Tiết 95: ẨN DỤ
I. ẨN DỤ LÀ GÌ?
2/ Ví dụ:
Ngày ngày Mặt Trời đi qua trên lăng
Thấy một Mặt Trời trong lăng rất đỏ
( Viễn Phương)
- Mặt Trời : Chỉ Bác Hồ
- Mặt trời và Bác Hồ có những phẩm chất giống nhau: điều mang lại ánh sáng ấm no, hạnh phúc cho nhân dân Việt Nam
7
2
* Giống : giữa 2 sự vật , hiện tượng đều có
nét tương đồng
* Khác : ẩn đi sự vật, hiện tượng được so sánh (vế A); còn lại sự vật, hiện tượng so sánh (vế B).
 Gọi tên sự vật này (Bác Hồ) bằng tên sự vật khác (Người Cha) có nét tương đồng.
Tiết 95 : ẨN DỤ
=> Ẩn dụ
* Gọi tên sự vật này (Mặt Trời) bằng sự vật khác (Bác Hồ) có nét tương đồng.
8
2/ Ghi nhớ:
Ẩn dụ là gọi tên sự vật, hiện tượng
này bằng tên sự vật, hiện tượng khác
có nét tương đồng với nó .
Tiết 95 : ẨN DỤ
9
Bác Hồ mái tóc bạc
Đốt lửa cho anh nằm
2. Bác Hồ như ngươi cha
Đốt lửa cho anh nằm.
3. Người Cha mái tóc bạc
Đốt lửa cho anh nằm
I. ẨN DỤ LÀ GÌ?
Diễn đạt bình thường
sử dụng so sánh
Sử dụng ẩn dụ
*Tác dụng:
So sánh và ẩn dụ => tạo cho câu nói có tính hình tượng, biểu cảm hơn so với cách nói bình thường.
Ẩn dụ làm tăng sức gợi hình gợi cảm cho sự diễn đạt.
Tiết 95 : ẨN DỤ
Bác Hồ mái tóc bạc
Đốt lửa cho anh nằm
2. Bác Hồ như ngươi cha
Đốt lửa cho anh nằm.
3. Người Cha mái tóc bạc
Đốt lửa cho anh nằm
Bác Hồ mái tóc bạc
Đốt lửa cho anh nằm
2. Bác Hồ như ngươi cha
Đốt lửa cho anh nằm.
Diễn đạt bình thường
sử dụng so sánh
Sử dụng ẩn dụ
3. Người Cha mái tóc bạc
Đốt lửa cho anh nằm
So sánh và ẩn dụ => tạo cho câu nói có tính hình tượng, biểu cảm hơn so với cách nói bình thường.
Ẩn dụ làm tăng sức gợi hình gợi cảm cho sự diễn đạt.
3. Người Cha mái tóc bạc
Đốt lửa cho anh nằm
So sánh và ẩn dụ => tạo cho câu nói có tính hình tượng, biểu cảm hơn so với cách nói bình thường.
Ẩn dụ làm tăng sức gợi hình gợi cảm cho sự diễn đạt.
3. Người Cha mái tóc bạc
Đốt lửa cho anh nằm
So sánh và ẩn dụ => tạo cho câu nói có tính hình tượng, biểu cảm hơn so với cách nói bình thường.
Ẩn dụ làm tăng sức gợi hình gợi cảm cho sự diễn đạt.
So sánh và ẩn dụ => tạo cho câu nói có tính hình tượng, biểu cảm hơn so với cách nói bình thường.
Ẩn dụ làm tăng sức gợi hình gợi cảm cho sự diễn đạt.
10
Tiết 95 : ẨN DỤ
2/ Ghi nhớ:

Ẩn dụ là gọi tên sự vật hiện tượng
Này bằng tên sự vật, hiện tượng khác
Có nét tương đồng với nó nhằm tăng
Sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt
11
II.CÁC KIỂU ẨN DỤ:
1/ví dụ
1
thắp
lửa hồng
chỉ sự “nở hoa”
chỉ “màu đỏ” của hoa râm bụt.
 “màu đỏ” được ví với lửa hồng. (hai sự vật ấy có hình thức tương đồng)
 “nở hoa” được ví với hành động thắp. (chúng giống nhau về cách thức thực hiện).
Về thăm nhà Bác làng Sen,
Có hàng râm bụt thắp lên lửa hồng.
(Nguyễn Đức Mậu)
Tiết 95 : ẨN DỤ
Thắp , lửa hồng dùng đề chỉ sự vật , hiện tượng nào ? Tại sao lại ví như vậy
12
Chao ôi, trông con sông, vui như thấy nắng giòn tan sau kì mưa dầm, vui như nối lại chiêm bao đứt quãng. (Nguyễn Tuân)
2
II.CÁC KIỂU ẨN DỤ:
1/ví dụ
giòn tan
đặc điểm của cái bánh
(vị giác)
- Nắng không thể dùng vị giác để cảm nhận được.
- Sử dụng từ giòn tan để nói về nắng là có sự chuyển đổi cảm giác.
Tiết 95 : ẨN DỤ
Cách dùng từ “giòn tan” có gì đặc biệt với cách nói thông thường
13
II.CÁC KIỂU ẨN DỤ:
1/ví dụ
3
- Ẩn dụ dựa vào sự tương đồng về hình thức giữa các sự vật, hiện tượng (ẩn dụ hình thức).
- Ẩn dụ dựa vào sự tương đồng về cách thức thực hiện hành động (ẩn dụ cách thức).
- Ẩn dụ dựa vào sự tương đồng về phẩm chất giữa các sự vật, hiện tượng (ẩn dụ phẩm chất).
- Ẩn dụ dựa vào sự tương đồng về cảm giác (ẩn dụ chuyển đổi cảm giác).
Lửa hồng – “màu đỏ”
thắp – “nở hoa”
Người Cha – Bác Hồ
(nắng) giòn tan – (nắng) “to, rực rỡ”.
Tiết 95 : ẨN DỤ
14
Ăn quả nhớ kẻ trồng cây.
(Tục ngữ)
b) Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng.
(Tục ngữ)
c) Thuyền về có nhớ bến chăng,
Bến thì một dạ khăng khăng đợ thuyền.
(Ca dao)
d) Ngày ngày Mặt Trời đi quảtên lăng
Thấy một Mặt Trời trong lăng rất đỏ
(Viễn Phương)
2 .Ghi nhớ:
Có bốn kiểu ẩn dụ thường gặp là :
- Ẩn dụ hình thức;
- Ẩn dụ cách thức;
- Ẩn dụ phẩm chất;
- Ẩn dụ chuyển đổi cảm giác.
Tiết 95 : ẨN DỤ
15
TÌM NGÔI SAO MAY MẮN
Lu?t choi
1
2
3
4
5
Nhóm 1
Nhóm 2
Nhóm 3
Nhóm 4
BẢNG ĐIỂM
Bài 2
16
Luật chơi
Mỗi nhóm lần lượt chọn một ngôi sao.
Có 5 ngôi sao, đằng sau mỗi ngôi sao là một câu hỏi tương ứng.
*Nếu nhóm chọn trả lời đầy đủ thì được 10 điểm, nếu trả lời sai không được điểm. Thời gian suy nghĩ là 15 giây.
*Nếu nhóm chọn trả lời sai thì các nhóm khác dành quyền trả lời (bằng cách giơ tay nhanh). Nếu trả lời đúng được 5 điểm, trả lời sai không được điểm.
*Nếu chọn được ngôi sao may mắn sẽ không phải trả lời câu hỏi mà vẫn được cộng 10 điểm và chọn lại ngôi sao khác


17
1
Thời gian:
10
9
8
7
6
5
4
3
2
1
Hết giờ
15
14
13
12
11
Tìm ẩn dụ trong ví dụ dưới đây. Nêu lên nét tương đồng giữa các sự vật, hiện tượng được so sánh ngầm với nhau?
Ăn quả nhớ kẻ trồng cây.
(Tục ngữ)
18
4#19. Slide 19
Thời gian:
10
9
8
7
6
5
4
3
2
1
Hết giờ
11
12
13
14
15
19
2
Thời gian:
10
9
8
7
6
5
4
3
2
1
Hết giờ
13
15
14
12
11
Ẩn dụ phẩm chất.
Thuyền – bến
20
5
Thời gian:
10
9
8
7
6
5
4
3
2
1
Hết giờ
11
12
13
14
15

21
3
NGÔI SAO MAY MẮN
22



Tìm những ẩn dụ chuyển đổi cảm giác và nêu tác dụng.
a/ Buổi sáng, mọi người đổ ra đường. Ai cũng muốn ngẩng lên cho thấy mùi hồi chín chảy qua mặt. (Tô Hoài)
b/ Cha lại dắt con đi trên cát mịn Ánh nắng chảy đầy vai. (Hoàng Trung Thông)
c/ Ngoài thềm rơi chiếc lá đa Tiếng rơi rất mỏng như là rơi nghiêng. (Trần Đăng Khoa)
d/ Em thấy cả trời sao Xuyên qua từng kẽ lá Em thấy cơn mưa rào Ướt tiếng cười của bố. (Phan Thế Cải)
Bài 3
Tiết 95 : ẨN DỤ
23



Tìm những ẩn dụ chuyển đổi cảm giác và nêu tác dụng.
a/ Buổi sáng, mọi người đổ ra đường. Ai cũng muốn ngẩng lên cho thấy mùi hồi chín chảy qua mặt. (Tô Hoài)
b/ Cha lại dắt con đi trên cát mịn Ánh nắng chảy đầy vai. (Hoàng Trung Thông)
c/ Ngoài thềm rơi chiếc lá đa Tiếng rơi rất mỏng như là rơi nghiêng. (Trần Đăng Khoa)
d/ Em thấy cả trời sao Xuyên qua từng kẽ lá Em thấy cơn mưa rào Ướt tiếng cười của bố. (Phan Thế Cải)
chảy
chảy
mỏng
Ướt
Bài 3
Tiết 95 : ẨN DỤ
24
Tiết 95 : ẨN DỤ
III. LUYỆN TẬP:
Bài 4: Hãy phát hiện những từ tạo nên ẩn dụ chuyển đổi cảm giác trong các câu sau :
a.Hoa phượng cháy hết mình cho mùa hè sôi động .
b. Những bông lựu thắp lửa lập lòe .
c. Trong đôi mắt đen sâu thẳm ấy lấp lánh niềm vui.
a.Hoa phượng cháy hết mình cho mùa hè sôi động .
b. Những bông lựu thắp lửa lập lòe .
c. Trong đôi mắt đen sâu thẳm ấy lấp lánh niềm vui.
25
Tiết 95 : ẨN DỤ
a.+ Mùi hồi chín:
Khứu giác
+ Chảy qua mặt:
Cảm giác , xúc giác
b.+ Ánh nắng :
Thị giác
+ Chảy đầy vai
Xúc giác
c.+ Rơi rất mỏng
Xúc giác
+ Rơi nghiêng
Thị giác
d. +Cơn mưa rào
Thị giác
+Ướt tiếng cười của bố
Xúc giác, thị giác
26
Tiết 95 : ẨN DỤ
III. LUYỆN TẬP:
+ Hãy điền các từ cho sẵn vào các câu sau đây : ấm áp,lạnh buốt, ngọt ngào, chua,nóng, nhạt nhẽo…để hoàn thành các câu có ẩn dụ chuyển đổi cảm giác ?
a. Trông cậu …….... thật đấy!
ấm áp
b. Khi cô ấy hát thì giọng………lắm!
chua
c. Gío rét ngoài hiên nghe…………..
lạnh buốt
d. Cái áo màu đỏ của anh ta nhìn thấy …….. mắt
nóng
e. Câu chuyện anh ta kể nghe mới …………..!
nhạt nhẽo
27
Chính tả (nghe - viết).
Đoạn văn trích: “Buổi học cuối cùng”
(A. Đô-đê)
“...Tuy nhiên, thầy vẫn đủ can đảm dạy chúng tôi cho đến hết buổi. Sau tiết viết tập đến bài Lịch sử, rồi những trò nhỏ cất tiếng đọc đồng thanh như hát Ba Be Bi Bo Bu. Đằng kia, cuối phòng học, cụ Hô-de đã đeo kính lên, và nâng cuốn sách vỡ lòng bằng hai tay, cụ đánh vần từng chữ theo bọn trẻ...”

Bài 6

III/ LUYỆN TẬP:
Tiết 95 : ẨN DỤ
28
HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
Về nhà học bài và hoàn chỉnh các bài tập.
Làm lại các bài tập (SGK) và SBT.
Soạn bài mới: Hoán dụ
Tiết 95 : ẨN DỤ
29
TIẾT HỌC HÔM NAY ĐÃ KẾT THÚC
CHÚC QUÝ THẦY, CÔ GIÁO SỨC KHỎE
CHÚC CÁC EM HỌC TẬP TỐT